Gezondheidszorg

De gezondheidszorg is als medische discipline een toegepaste wetenschap die zich met de gezondheid van mensen bezighoudt.
Onder de gezondheidszorg wordt niet alleen het onderzoek, de studie en de kennis van gezondheid begrepen, maar ook de toepassing van deze kennis om de gezondheid van mensen te verhogen, infectieziekten te voorkomen (preventieve gezondheidszorg) of te genezen, en het lichamelijk functioneren te verbeteren. De gezondheidszorg als wetenschap gebruikt de biologie, scheikunde en natuurkunde en de sociale wetenschappen (bijv. de medische sociologie) als bouwstenen.

Omdat de gezondheidszorg zich met het menselijk leven bezighoudt, spelen er veel vraagstukken op het gebied van de medische ethiek zoals privacy, abortus, euthanasie, klonen en genetische manipulatie.

Niveaus
De eerstelijnsgezondheidszorg is de “rechtstreeks toegankelijke” hulp. Elke zorgzoekende kan zonder beperking beroep doen op een hulpverlener. Dit kan een huisarts zijn, een thuisverplegende, de tandarts, de psycholoog van een consultatiebureau, algemeen maatschappelijk werk e.d. Vanuit de overheid wordt de centrale rol van de huisarts versterkt als eerstelijnshulpverlener, deels omdat dit de kwaliteit van de hulpverlening bevordert, maar ook omdat dit kostenbesparend werkt.

De tweedelijnsgezondheidszorg wordt gevormd door hulpverleners die slechts na verwijzing kunnen worden geconsulteerd. Bijvoorbeeld een gespecialiseerd arts waarnaar de huisarts doorverwijst, of een therapeut-psycholoog waarnaar een consultatiebureau doorverwijst.

De derdelijnsgezondheidszorg tenslotte is eigenlijk de dienstverlening waarop professionele hulpverleners kunnen beroep doen voor hun zorgverstrekking, zoals gespecialiseerde laboratoria of een expertisecentrum van een academisch ziekenhuis.
Soms wordt ook nog van de “nulde” lijn gesproken als niet-professionele hulpverleners zorgbehoevenden op weg helpen naar de eigenlijke gezondheidszorg of elkaar ondersteunen in de zorg. Bijvoorbeeld een turnleerkracht die problemen met de motoriek van een kind vermoedt en ouders aanzet tot raadplegen van een arts. Of een pastoraal werkster die bij een huisbezoek psychische problemen vermoedt en aanzet om een Riagg of CGG te raadplegen. Ook zelfhulpgroepen worden tot de nulde lijn gerekend.
De grens tussen deze niveaus is niet steeds duidelijk. Zo kunnen sommige gespecialiseerde artsen rechtstreeks bezocht worden, of kan men als (familie van een) patiënt zelf naar de psychiatrische kliniek stappen, waar men in de regel pas na doorverwijzing komt. Wel kan er dan een verschil in tarief bestaan. Meestal betaalt men minder als men eerst via een (vaste) huisarts naar de tweede lijn stapt.

Vakgebieden
De gezondheidszorg kent een breed scala aan traditionele vakgebieden als farmacie, geneeskunde, verpleegkunde en verloskunde.
Ziekenzorg::
Ziekte en (aangeboren) afwijkingen: Ziektebeeld
(Para) Medische beroepen: Apotheker – Diëtist – Dierenarts – Verpleegkundige – Fysiotherapeut – Ergotherapeut – Logopedist – Oefentherapeut Cesar – Oefentherapeut Mensendieck -Opticien – Orthodontist – Orthopedisch Manueel Therapeut (O.M.T.) Psycholoog – Psychotherapeut – Radiodiagnostisch Laborant – Radiotherapeutisch laborant – Tandarts – Huisarts – Specialist
Medisch specialisten in opleiding: Geneeskundestudent – Co-assistent – ANIOS – AIOS
Medische dienstverlening: Activiteitenbegeleider – Ambulancedienst – Apotheek – Arbo-dienst – Audiologische Centrum – Crisisopvang – Dieet – Eerste hulp bij Ongelukken – Ergonomische dienstverlening – Fysiotherapie – GGD – Kraamzorg – Patiëntenorganisatie – RIAGGs – Thuiszorg – Verslavingszorg – Verzorging – Verpleging – Voetverzorging – Ziekenhuis – Universitair ziekenhuis – Kraamkliniek
Medicijnverstrekking: Farmacie – Farmaceutica – Apotheek – Farmaceutische industrie
Geestelijke gezondheidszorg: Coaching – Counseling – Crisisopvang – Psychiatrie – Psychiatrisch ziekenhuis – Persoonlijke ontwikkeling – Psycholoog – Psychotherapeut – RIAGG – Rouw & verliesverwerking – Stervensbegeleiding – Sociaal Pedagogische Dienst
Gehandicaptenzorg:
Lichamelijke handicap: Blindheid – Doofheid
Verstandelijke handicap: Downsyndroom
Ontwikkelingshandicap: Autisme
Therapie, Alternatieve geneeswijze en Paranormale geneeswijze: Anonieme Alcoholisten – Weightwatchers – Acupunctuur – Aromatherapie – Chiropraxie – relaxatie – Gentherapie – Haptonomie – Holistische therapie – Homeopathie – Anthroposofische geneeswijzen – Hypnotherapie – Reiki – Reïncarnatietherapie – Regressietherapie – Radiotherapie – Shiatsu – Yoga – Nucleaire geneeskunde
Zorgverstrekking: Adoptie – Pleegzorg – Jeugdzorg – Jeugdwerk – Jongerenwerk – Jongerencentra – Kinderopvang – Kraamzorg – Ouderenzorg – Verpleeghuiszorg – Thuiszorg- Huishoudelijke verzorging- Maatschappelijke gezondheidszorg
Gezondheidszorg algemeen: Medische ethiek – Medische automatisering – Medische bibliotheken – Medische dienstverlening – Medische internationale hulporganisaties – Zorg & marketing
Gezondheidsbescherming: Preventie – Toezicht – Bemoeizorg – Ademhalingstechniek
Overkoepelende organisaties NL: College voor zorgverzekeringen (CVZ) / Diemen – Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP) / Den Haag – Nationale Atlas Volksgezondheid / Bilthoven – Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn (NIZW) / Utrecht – Raad voor de Volksgezondheid & Zorg (RVZ) / Zoetermeer
Financiering
in Nederland: Ziekenhuizen tot en met 31 december 2004 of vanaf 1 januari 2005 (DBC)- Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ)- Persoonsgebonden Budget (PGB)- Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO)
In België: RIZIV, Vlaams Fonds, Persoonlijk assistentiebudget
Medische internationale hulpverleningsinstantie: Amnesty International – Artsen Zonder Grenzen – Dokters van de Wereld – Leprastichting – Memisa / Den Haag (NL) – Rode Kruis – Simavi / Haarlem (NL) – Stichting Dark & Light Blind Care / Veenendaal (NL) – Unicef

Indeling
Een andere, vaak gehanteerde indeling van de gezondheidszorg is die in: spoedeisende zorg (acuut, spoed), niet spoedeisende zorg (electief), chronische zorg en wenszorg (zoals bij zwangerschap).

Ziektebeeld

Een ziektebeeld is een verzameling kenmerken van een organisme (hier wordt verder de mens besproken) waardoor degene die het ziektebeeld heeft zich
a) onderscheidt van ‘gezonden’ en
b) lijkt op anderen met een overeenkomstig beeld.
Het nut van het begrip ziektebeeld (zie ook ziekte) is dat het mensen classificeert die iets gemeen hebben dat als ongewenst wordt ervaren; aangezien ‘ongewenst’ een subjectief begrip is volgt hieruit dat ook het begrip ziektebeeld niet meer is dan een afspraak onder mensen, vooral artsen.

Er zijn verschillende manieren om ziektebeelden te definiëren en in te delen, bijvoorbeeld naar de verschijnselen, naar het aangedane orgaan (systeem) of naar onderliggende oorzaak. Beschrijving van ziektebeelden op basis van verschillende onderliggende systemen leidt tot veel verwarring.

Een goed (bruikbaar) gedefinieerd ziektebeeld duidt een groep mensen aan die vergelijkbare klachten met vergelijkbare oorzaken hebben en die (dus) met vergelijkbare middelen kunnen worden behandeld – als er voor een persoon met deze ziekte een goed middel bestaat, zou dat bij een ander persoon met dezelfde aandoening in principe ook moeten werken. Wat niet wil zeggen dat iedereen met dezelfde diagnose ook automatische dezelfde behandeling moet krijgen.